Ik ben ambassadeur voor Techkwadraat. Techkwadraat is een geweldig meerjarig subsidie programma waarmee technologie onderwijs (in de breedste zin) wordt gestimuleerd. Als ambassadeur kom ik op bijeenkomsten. Om een lezing te verzorgen, om mee te denken, of om elkaar te ontmoeten. Superleuk!
Maar soms voel ik een kleine frons. Onlangs was ik op een bijeenkomst waar ik een paar dingen hoorde. Over onderwijs, over maakonderwijs, over vrouwen. Gek, want de gasten waren allemaal leuke vriendelijke en heel deskundige mensen.
‘Oh jullie Maakplaatsprogramma (in de bibliotheek in Amsterdam, red.) is na school. Dus het is eigenlijk kinderopvang?’
En
‘Jaaa, de feminisering van het onderwijs blijft natuurlijk een probleem.’
Ik ging verdrietig naar huis. Voor een PUNK filosoof en maakonderwijs expert was ik nogal stil. Maar ik begreep later pas waarom. En daar zit een les in.
Ik ben gewend aan de maakbeweging en maakonderwijs. Daar is iedereen welkom, is gekkigheid een voordeel en is een structurele vrolijke nieuwsgierigheid naar de ander en diens werk. Het een een vrije, losjes georganiseerde bende. En soms komt er onderwijs uit, soms naschoolse programmering en soms een gehaakte deken. Maar wat alle makers verenigt zijn hun waarden: maken is sociaal, het is duurzaam, het is inclusief, het gaat over democratie en openheid. Makers dagen de macht uit en hebben daar veel plezier in. If you can’t open it, you don’t own it!
Techkwadraat zet zich in voor technologieonderwijs. Daar is maakonderwijs en kunstonderwijs gewoon een onderdeel van maar toch lijkt het dat de toon van gesprekken net anders is. Niet expres, maar uit gewoonte. Het narratief staat vast: tech is belangrijk, het gaat om bedrijven, de economie, de toekomst. Tech is een gegeven (het is er al!), we moeten er mee leren omgaan. Het is de taal van managers.
En daarbinnen past het frame van de feminisering van het onderwijs: juffen zijn bang voor techniek en behoeden hun leerlingen daarvoor. Zachte waarden domineren en dat is een killer voor de economie. Juffen moeten worden geholpen met technologie en dus komt er een externe robotica docent een paar gastlessen geven (gelukkig een man). Vrouwelijke waarden worden in dit frame gelijkgesteld aan achterblijven, ouderwets en zwak.
En dat overkomt ons -als vrouwen- vaker. Met het maakplaatsprogramma in Amsterdam zijn we al jaren ijzersterk in de wijken aanwezig met hoogwaardig en creatief tech- en maakonderwijs. Maar toch: naschools + gratis + bibliotheek = kinderopvang. De bieb is immers ook keihard gefeminiseerd!
Goed, even uitblazen.
Ja er werken veel vrouwen als leerkracht of educator. En ja als vrouwen hebben we wellicht geleerd dat techniek voor mannen is. Een ja in het onderwijs is soms weerstand. Maar dat komt niet door de vrouwen, dat komt door het sleetse tech verhaal dat maar blijft worden verteld. (Groei! Toekomst!) En het komt doordat vrouwelijke waarden structureel worden ondergewaardeerd. Maar juist in het moderne tech discours zijn ‘vrouwelijke waarden’ van essentieel belang: zorg voor elkaar en voor de planeet, inclusie, toegankelijkheid, vriendelijkheid. Dat is precies het tegenwicht dat we nodig hebben tegen het economisch tech-denken.
We moeten bruggen bouwen.
Ik geloof best dat er verschil is tussen mannen en vrouwen. Maar niet dat technologie specifiek voor mannen is, of goed zijn met kleuters voor vrouwen. Met normatieve uitsluitende taal gaan we het niet redden. Laten we elkaar opzoeken. Als mensen. Liefdevol en aandachtig. En laten we voor het onderwijs dat we met Techkwadraat kunnen realiseren Hannah Arendt raadplegen en Bruno Latour. Laten we praten over democratie, over mensen en over de aarde. Als professionals. Als leerkrachten. Als experts. En dan vanuit verbinding het beste onderwijs maken.
Want kinderen die tech vanuit zo’n brede context leren kennen worden de vrijdenkers die we nodig hebben. Daar kunnen we als wereld meer mee dan met AI prompters die precies doen wat ze gezegd wordt.
(En natuurlijk: niet alle mannen. En niet alle vrouwen. Maar genoeg om dit stuk te schrijven. Als je het niet herkent: hulde!)